Zakazy dotyczące wałów przeciwpowodziowych – co wolno, a czego nie wolno robić?
Wały przeciwpowodziowe pełnią niezwykle ważną funkcję – chronią ludzi, nieruchomości, pola uprawne i infrastrukturę przed skutkami powodzi. Z tego względu przepisy prawa wodnego wprowadzają szczególne ograniczenia dotyczące korzystania z wałów i terenów znajdujących się w ich bezpośrednim sąsiedztwie. Art. 176 określa, jakich robót i czynności nie wolno wykonywać, jeżeli mogłyby one wpłynąć na szczelność lub stabilność wałów przeciwpowodziowych.
Jakie czynności są zakazane?
Podstawową zasadą jest zakaz podejmowania działań, które mogą osłabić konstrukcję wału albo pogorszyć jego właściwości ochronne. Dotyczy to między innymi poruszania się po wale pojazdami lub konno, a także przepędzania zwierząt, jeżeli odbywa się to poza miejscami do tego przeznaczonymi.
Ograniczenia dotyczą również roślinności. Na wale oraz w odległości mniejszej niż 3 metry od jego stopy nie wolno uprawiać gruntu ani sadzić drzew i krzewów. Ma to znaczenie dla zachowania odpowiedniej struktury wału i możliwości jego prawidłowej kontroli oraz utrzymania.
Zakazane jest także ingerowanie w konstrukcję wału. Osoby nieuprawnione nie mogą go rozkopywać, uszkadzać darniny lub innych umocnień skarp i korony, wbijać słupów czy ustawiać znaków. Na samych wałach nie powinny również powstawać obiekty i urządzenia, które nie są związane z ich funkcją.
Szczególne ograniczenia w odległości 50 metrów
Prawo przewiduje również ochronę terenu znajdującego się w bezpośrednim sąsiedztwie wału. W odległości mniejszej niż 50 metrów od jego stopy zakazane jest wykonywanie obiektów budowlanych, kopanie studni, sadzawek, dołów oraz rowów. W tej strefie nie można także lokalizować cmentarzy.
Takie ograniczenia mają przede wszystkim charakter prewencyjny. Nie chodzi wyłącznie o zabezpieczenie samego wału, ale również o wyeliminowanie działań, które mogłyby zmienić stosunki wodne, naruszyć podłoże albo w inny sposób wpłynąć na stabilność konstrukcji.
Czy od zakazów można uzyskać zwolnienie?
Nie oznacza to jednak, że każda inwestycja lub czynność w pobliżu wału jest absolutnie niemożliwa. Jeżeli planowane działania nie wpłyną na szczelność lub stabilność wału, właściwy organ Wód Polskich może w drodze decyzji zwolnić z niektórych zakazów.
Wniosek powinien zawierać między innymi charakterystykę planowanych działań, podstawowe dane techniczne, opis technologii robót oraz odpowiednią mapę sytuacyjno-wysokościową. Jeżeli planowane prace mogą naruszyć strukturę korpusu lub podłoża wału, konieczne jest również przedstawienie badań hydrogeologicznych wraz z opinią dotyczącą wpływu inwestycji na szczelność i stabilność wału.
Stroną takiego postępowania jest wnioskodawca oraz właściciel wału przeciwpowodziowego.
Ważne wyjątki
Zakazy nie dotyczą robót związanych z utrzymywaniem, odbudową, rozbudową lub przebudową wałów. Oznacza to, że działania konieczne do zachowania ich prawidłowego stanu technicznego mogą być prowadzone mimo ograniczeń przewidzianych w przepisie.
Warto również pamiętać, że zakaz przejeżdżania wzdłuż wałów nie obejmuje jazdy rowerem.
Decyzja zwalniająca z zakazów nie obowiązuje bezterminowo. Wygasa, jeżeli w ciągu 6 lat od dnia, w którym stała się ostateczna, nie uzyskano wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, nie dokonano zgłoszenia wodnoprawnego albo nie rozpoczęto określonych robót lub czynności.
Drzewa i krzewy przy wale
Szczególne znaczenie ma również możliwość nakazania usunięcia drzew lub krzewów znajdujących się na wale albo w odległości mniejszej niż 3 metry od jego stopy. Właściwy organ Wód Polskich może wydać w tej sprawie decyzję, jeżeli jest to konieczne dla zapewnienia odpowiedniej szczelności lub stabilności wału.
Co istotne, przepisy przewidują, że za szkody powstałe wskutek wydania takiej decyzji odszkodowanie nie przysługuje.
Dlaczego warto sprawdzić przepisy przed rozpoczęciem prac?
Planowana inwestycja, ogrodzenie, nasadzenia, wykop czy inna ingerencja w teren znajdujący się w pobliżu wału może wymagać wcześniejszego sprawdzenia ograniczeń wynikających z prawa wodnego. Sam fakt, że nieruchomość stanowi własność prywatną, nie oznacza bowiem pełnej swobody zagospodarowania terenu.
W przypadku wątpliwości dotyczących planowanej inwestycji warto ustalić przebieg wału, odległość planowanych robót od jego stopy oraz to, czy konieczne będzie uzyskanie decyzji właściwego organu Wód Polskich. Pozwala to uniknąć sytuacji, w której wykonane prace okażą się niezgodne z przepisami i będą wymagały usunięcia lub doprowadzenia terenu do stanu zgodnego z prawem.