Przedłużenie pozwolenia wodnoprawnego – czy organ musi ponownie zbadać wpływ inwestycji na środowisko?

Pozwolenie wodnoprawne nie zawsze może być przedłużone wyłącznie na podstawie dotychczasowej dokumentacji. Jeżeli podmiot korzystający z wód ubiega się o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia, organ powinien zweryfikować, czy informacje zawarte w operacie wodnoprawnym pozostają aktualne i czy sposób korzystania z wód nadal spełnia wymagania wynikające z przepisów.

Ma to szczególne znaczenie w sytuacjach, gdy pojawiają się zgłoszenia dotyczące możliwego zanieczyszczenia wód, uciążliwości zapachowych albo negatywnego oddziaływania instalacji na nieruchomości sąsiednie.

Ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia to nie formalność

Podstawowe znaczenie ma art. 414 ust. 6 ustawy – Prawo wodne. Przepis ten przewiduje odmowę ustalenia kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego, jeżeli informacje zawarte w operacie wodnoprawnym nie są aktualne albo zachodzą okoliczności wskazane w art. 399 ust. 1 tej ustawy.

Organ nie powinien więc ograniczać się do sprawdzenia, czy wniosek został złożony prawidłowo i czy dotychczasowe pozwolenie nadal obowiązuje. Konieczna jest również ocena, czy dokumentacja stanowiąca podstawę pozwolenia odpowiada aktualnym warunkom korzystania z wód.

Potwierdza to wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 7 lipca 2020 r., sygn. II SA/Rz 326/20. Sąd wskazał, że zbadanie aktualności informacji zawartych w operacie wodnoprawnym oraz dokonanie ustaleń dotyczących przesłanek odmowy obciąża organ prowadzący postępowanie.

W uzasadnieniu podkreślono również, że organ powinien zbadać, czy sposób korzystania z wód nie pozostaje w sprzeczności z dokumentami i wymaganiami wskazanymi w art. 396 ust. 1 pkt 1–7 Prawa wodnego.

W praktyce oznacza to, że organ powinien samodzielnie zweryfikować istotne okoliczności, zamiast bezkrytycznie przyjmować, że dotychczasowa dokumentacja pozostaje aktualna.

Zgłoszenia mieszkańców mogą uzasadniać dalsze postępowanie dowodowe

W postępowaniu dotyczącym kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia istotne mogą być zgłoszenia mieszkańców, petycje, dokumentacja fotograficzna, wyniki kontroli oraz informacje o występujących uciążliwościach.

Sama petycja czy skarga nie przesądza jeszcze, że doszło do naruszenia prawa. Może jednak wskazywać na konkretne okoliczności, które wymagają sprawdzenia przez właściwy organ.

Jeżeli istnieją wątpliwości, czy do odbiornika trafiają wyłącznie wody objęte pozwoleniem, zasadne może być przeprowadzenie kontroli instalacji i zweryfikowanie rzeczywistego charakteru odprowadzanych wód.

Znaczenie mogą mieć również badania jakości wód. Warto przy tym ustalić, w jakich warunkach pobrano próbki, kiedy przeprowadzono pomiary i czy wyniki odzwierciedlają typowe warunki eksploatacji instalacji. Jednorazowe badanie nie zawsze pozwala ocenić sytuację, zwłaszcza gdy zgłaszane problemy mają charakter okresowy.

Kontrola, oględziny i aktualność operatu

W zależności od okoliczności sprawy zasadne może być uzyskanie dokumentacji z przeprowadzonych kontroli, wykonanie dodatkowych badań lub przeprowadzenie oględzin odbiornika.

Oględziny mogą pozwolić na udokumentowanie stanu urządzenia, jego drożności, występowania zastoisk czy widocznych oznak zanieczyszczenia. Nie przesądzają samodzielnie o źródle ewentualnych nieprawidłowości, ale mogą stanowić ważny element materiału dowodowego.

Istotny jest także stan utrzymania rowu lub innego odbiornika. Zarastanie i ograniczenie drożności mogą zwiększać ryzyko podpiętrzania wód oraz szkód na nieruchomościach sąsiednich. Kwestie te należy odróżnić od odpowiedzialności za sam sposób odprowadzania wód, ale nie oznacza to, że można je całkowicie pominąć przy ustalaniu rzeczywistych warunków funkcjonowania instalacji.

Jak skutecznie zareagować w postępowaniu?

Strona postępowania powinna aktywnie korzystać z prawa do wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału dowodowego, wynikającego z art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Warto wówczas złożyć konkretne wnioski o:

• uzyskanie wyników kontroli i włączenie ich do akt;

• przeprowadzenie oględzin miejsca zrzutu oraz odbiornika;

• zweryfikowanie aktualności operatu wodnoprawnego;

• przeprowadzenie dodatkowych badań, jeżeli istnieją uzasadnione wątpliwości dotyczące jakości odprowadzanych wód;

• uwzględnienie dokumentacji dotyczącej zgłoszeń i wcześniejszych interwencji.

Wnioski powinny wskazywać, jakie okoliczności mają zostać ustalone i dlaczego mogą mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia. Zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego organ powinien zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy w sposób pozwalający na wyjaśnienie istotnych faktów.

Wniosek: ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego nie powinno być traktowane jako czysta formalność. Jeżeli pojawiają się konkretne wątpliwości dotyczące aktualności operatu, jakości odprowadzanych wód lub oddziaływania instalacji, należy domagać się ich wyjaśnienia przed wydaniem decyzji. Ostateczne rozstrzygnięcie powinno opierać się na ustaleniach faktycznych i przesłankach określonych w Prawie wodnym, a nie wyłącznie na dotychczasowej dokumentacji wnioskodawcy.