Przedłużenie pozwolenia wodnoprawnego a stary operat – ważny wyrok NSA

Czy organ Wód Polskich może odmówić ustalenia kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego tylko dlatego, że operat wodnoprawny został sporządzony na podstawie przepisów, które już nie obowiązują? Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 marca 2024 r., sygn. III OSK 3581/21, opowiedział się przeciwko takiemu automatyzmowi. Podkreślił, że trzeba odróżnić nieaktualność informacji od niekompletności dokumentu w świetle nowszych przepisów.

Sprawa dotyczyła odprowadzania wód opadowych z drogi

Sprawa rozpoczęła się od wniosku Podkarpackiego Zarządu Dróg Wojewódzkich w Rzeszowie o ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego dotyczącego odprowadzania wód opadowych i roztopowych z drogi wojewódzkiej oraz chodnika.

Dotychczasowe pozwolenie zostało wydane w 2009 r., a więc na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy Prawo wodne z 2001 r. Wnioskodawca złożył wniosek w wymaganym terminie, dołączając dotychczasowy operat wodnoprawny oraz oświadczenie, że zawarte w nim informacje zachowały aktualność.

Organy Wód Polskich odmówiły ustalenia kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia. Uznały, że operat z 2009 r. nie spełnia wymagań aktualnej ustawy Prawo wodne, która przewiduje szerszy zakres informacji w tym dokumencie. W ich ocenie należało sporządzić nowy operat i ubiegać się o nowe pozwolenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił obie decyzje. Organ wniósł skargę kasacyjną, jednak NSA ją oddalił.

Niekompletny operat to nie to samo co nieaktualne informacje

Kluczowe znaczenie miała wykładnia art. 414 ustawy Prawo wodne. Przepis ten umożliwia ustalenie kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia, jeżeli wniosek zostanie złożony w odpowiednim terminie, a wnioskodawca dołączy operat, na podstawie którego wydano dotychczasowe pozwolenie, oraz oświadczenie o aktualności zawartych w nim informacji.

Zgodnie z art. 414 ust. 6 odmowa jest uzasadniona, gdy informacje zawarte w operacie nie są aktualne albo zachodzą okoliczności wskazane w art. 399 ust. 1 Prawa wodnego.

NSA podzielił stanowisko WSA, że nie można utożsamiać nieaktualności informacji z niedostosowaniem operatu do wymogów formalnych wprowadzonych przez późniejsze przepisy. To, że dokument nie zawiera wszystkich elementów wymaganych obecnie od nowych operatów, nie dowodzi jeszcze, że opisany w nim sposób korzystania z wód uległ zmianie lub że jest niezgodny z obowiązującymi wymaganiami.

Sąd zwrócił również uwagę na przepisy przejściowe. Pozwolenia wodnoprawne wydane na podstawie wcześniejszej ustawy zachowały moc, a ustawodawca nie nałożył na ich posiadaczy ogólnego obowiązku dostosowania ich do nowego stanu prawnego. Nie ma zatem podstaw, by samą zmianę wymagań dotyczących operatu traktować jako przeszkodę wykluczającą możliwość ustalenia kolejnego okresu obowiązywania pozwolenia.

To organ ma obowiązek zbadać sprawę

Wyrok nie oznacza jednak, że oświadczenie wnioskodawcy o aktualności danych wiąże organ ani że pozwolenie musi zostać przedłużone w każdej takiej sprawie.

NSA podkreślił, że organ powinien zweryfikować aktualność informacji zawartych w operacie i ustalić, czy zachodzą przesłanki odmowy określone w art. 414 ust. 6 w związku z art. 399 ust. 1 Prawa wodnego. W tym celu powinien przeanalizować właściwe dokumenty dotyczące gospodarowania wodami i ocenić, czy dotychczasowy sposób korzystania z wód pozostaje z nimi zgodny.

Obowiązek ten wynika również z zasad postępowania administracyjnego, w tym z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ ma obowiązek wyjaśnić stan faktyczny i zebrać materiał dowodowy pozwalający na rozstrzygnięcie sprawy. Nie może zastąpić takiej analizy samym stwierdzeniem, że stary operat nie spełnia obecnych wymagań redakcyjnych lub zakresowych.

Co wyrok oznacza dla posiadaczy pozwoleń wodnoprawnych?

Orzeczenie ma znaczenie dla podmiotów, które korzystają z pozwoleń wydanych pod rządami wcześniejszych przepisów i chcą ustalić kolejny okres ich obowiązywania.

W praktyce warto pamiętać o trzech zasadach:

• Dochowaj terminu i wymogów formalnych. Wniosek należy złożyć w terminie określonym w art. 414 ust. 2 Prawa wodnego i dołączyć wymagane dokumenty.

• Sprawdź, czy informacje w operacie nadal odpowiadają rzeczywistości. Zmiana ilości lub jakości odprowadzanych wód albo sposobu korzystania z urządzeń może mieć znaczenie dla oceny wniosku.

• Żądaj konkretnego uzasadnienia odmowy. Samo powołanie się na to, że operat sporządzono według dawnych przepisów, nie przesądza o wystąpieniu ustawowych przesłanek odmowy.

Wniosek: wyrok NSA z 19 marca 2024 r., III OSK 3581/21, przypomina, że organ nie może automatycznie wymagać nowego operatu i nowego pozwolenia tylko dlatego, że dotychczasowy dokument nie odpowiada aktualnym wymogom formalnym. Musi ustalić, czy informacje w operacie są aktualne i czy rzeczywiście zachodzą przesłanki odmowy. Jednocześnie wyrok nie zwalnia wnioskodawcy z obowiązku wykazania, że dotychczasowy sposób korzystania z wód może być nadal realizowany na dotychczasowych warunkach.