Ponaglenie w postępowaniu administracyjnym – kiedy warto z niego skorzystać?
Jednym z najczęstszych problemów, z jakimi spotykają się strony postępowań administracyjnych, jest brak terminowego działania organów administracji publicznej. Oczekiwanie na decyzję, postanowienie czy rozpoznanie środka odwoławczego może trwać znacznie dłużej, niż przewidują przepisy. W takich sytuacjach ustawodawca przewidział szczególny instrument prawny – ponaglenie.
Choć często jest ono utożsamiane ze skargą na przewlekłość postępowania, w rzeczywistości pełni odmienną funkcję i może zostać wykorzystane jeszcze na etapie postępowania administracyjnego.
Czym jest ponaglenie?
Ponaglenie zostało uregulowane w art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jest to środek prawny przysługujący stronie wtedy, gdy organ:
- nie załatwił sprawy w ustawowym terminie (bezczynność),
- prowadzi postępowanie dłużej, niż jest to niezbędne do jego zakończenia (przewlekłość).
W praktyce ponaglenie stanowi formalne zwrócenie uwagi organowi na naruszenie terminów określonych w przepisach oraz żądanie podjęcia odpowiednich działań.
Kiedy można wnieść ponaglenie?
Podstawą wniesienia ponaglenia jest przekroczenie terminów wynikających z KPA. Zgodnie z art. 35 § 1 KPA sprawy powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Natomiast sprawy wymagające postępowania wyjaśniającego co do zasady powinny zostać rozpoznane w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowane – w ciągu dwóch miesięcy.
Ponaglenie można złożyć również wtedy, gdy organ odwoławczy lub wyższego stopnia przez dłuższy czas nie rozpoznaje wniesionego odwołania czy zażalenia. Dotyczy to między innymi postępowań prowadzonych przez organy ochrony środowiska, organy nadzoru budowlanego czy organy administracji samorządowej.
Co powinno zawierać ponaglenie?
Przepisy nie przewidują szczególnie rozbudowanej formy tego pisma. W praktyce warto wskazać:
- dane strony lub pełnomocnika,
- oznaczenie sprawy,
- datę wniesienia wniosku, odwołania lub zażalenia,
- informację o upływie ustawowego terminu,
- żądanie stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości oraz podjęcia działań zmierzających do zakończenia sprawy.
W uzasadnieniu warto powołać się na art. 35 oraz art. 37 KPA i wskazać, jak długo sprawa pozostaje nierozpoznana.
Przykład z praktyki
W jednej ze spraw dotyczących ochrony środowiska strona wniosła zażalenie na postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska. Pomimo upływu wielu miesięcy organ właściwy do rozpoznania zażalenia nie wydał rozstrzygnięcia kończącego postępowanie.
Dodatkowo stronie nie doręczono skutecznego zawiadomienia o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy wraz ze wskazaniem przyczyn zwłoki, o którym mowa w art. 36 KPA. W takiej sytuacji wniesienie ponaglenia było w pełni uzasadnione, ponieważ doszło do przekroczenia ustawowych terminów rozpoznania sprawy.
Co dzieje się po wniesieniu ponaglenia?
Organ rozpatrujący ponaglenie powinien ocenić, czy doszło do bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jeżeli uzna ponaglenie za zasadne, zobowiązuje organ prowadzący sprawę do jej załatwienia w określonym terminie oraz może zarządzić wyjaśnienie przyczyn opóźnienia.
W praktyce samo wniesienie ponaglenia często mobilizuje organ do podjęcia działań i zakończenia sprawy bez konieczności kierowania sprawy do sądu administracyjnego.
Ponaglenie a skarga do sądu administracyjnego
Ponaglenie jest istotne również z punktu widzenia dalszej ochrony praw strony. W wielu przypadkach jego wniesienie stanowi warunek poprzedzający skierowanie skargi na bezczynność lub przewlekłość do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Jeżeli więc organ przez dłuższy czas nie podejmuje rozstrzygnięcia, nie warto pozostawać biernym. Ponaglenie może być skutecznym narzędziem przyspieszającym postępowanie oraz ważnym etapem dochodzenia swoich praw.
Więcej na temat przewlekłości postępowania administracyjnego można przeczytać we wpisie: „Przewlekłość postępowania organu administracji – co może zrobić strona?” na stronie karolinawierzbicka.pl.