Relacja z konferencji ReNatura – trzy dni pełne wiedzy i praktyki
Udział w konferencji ReNatura (strona wydarzenia: ReNatura) okazał się jednym z tych doświadczeń, które na długo pozostają w pamięci. Od 25 do 27 maja miałam okazję aktywnie uczestniczyć w spotkaniu poświęconym renaturyzacji rzek – tematyce, która w pracy prawniczki zajmującej się prawem wodnym stale powraca, ale rzadko można poznać ją tak dogłębnie i w praktyce.
Wydarzenie zostało zorganizowane przez IMGW oraz Wody Polskie, a jego program łączył wykłady, terenowe analizy i bezpośredni kontakt z efektami przeprowadzonych prac na rzece Narewka na terenie Białowieża.
Renaturyzacja w teorii i praktyce
Pierwszego dnia skupiliśmy się na historii renaturyzacji Narewki. Poznaliśmy cele, założenia i trudności, jakie pojawiały się na różnych etapach projektu. Prezentacje prowadzone przez hydrologów, biologów i specjalistów od ochrony ekosystemów pokazały, jak złożonym procesem jest przywracanie rzekom ich naturalnego charakteru.
Kolejny dzień to terenowa część konferencji – niezwykle dynamiczna i angażująca. Możliwość zobaczenia na własne oczy tego, o czym dzień wcześniej słuchaliśmy w sali wykładowej, była jednym z najcenniejszych elementów wydarzenia.
Co zobaczyliśmy nad Narewką?
Podczas pracy w terenie mogliśmy:
- odwiedzić stację pomiarów przepływów rzecznych prowadzoną przez specjalistów z IMGW
- poznać korzyści wynikające z nasadzeń drzew nad rzeką, które wpływają na bioróżnorodność i retencję
- zapoznać się ze składem bezkręgowców oraz roślinności rzecznej, których obecność jest wskaźnikiem jakości ekosystemu
- omówić wpływ zmian hydrologicznych na ryby i ptaki
- a nawet… kopać torf, by ocenić struktury glebowe i ich historyczne warstwy
To właśnie wtedy jeszcze mocniej poczułam, że o renaturyzacji najlepiej uczyć się w praktyce. Kontakt z naturą, możliwość rozmowy ze specjalistami na miejscu oraz obserwacja efektów prac renaturyzacyjnych są doświadczeniem, którego nie zastąpi żadna teoria.
Renaturyzacja okiem prawniczki
Przyglądając się projektowi z perspektywy prawnej, wyraźnie widać, że obok uwarunkowań przyrodniczych i technicznych istnieje cały zestaw kwestii formalnych, które nierzadko budzą silne emocje.
W szczególności:
- odszkodowania za zmiany w powierzchni gruntu
- procedury związane z wywłaszczeniami
- ustalanie linii brzegowej i jej konsekwencje prawne
Projekty renaturyzacyjne wymagają współpracy wielu stron: przyrodników, inżynierów, prawników, samorządowców, a nawet polityków. To praca zespołowa, w której kluczowe są rozmowa, zrozumienie i wspólne poszukiwanie rozwiązań. Takie inicjatywy pokazują, jak istotna jest komunikacja między środowiskami oraz jak duże znaczenie ma pozyskiwanie odpowiednich środków finansowych.
Białowieża – region, który warto wspierać
Podczas konferencji wielokrotnie podkreślano, jak bardzo region ucierpiał w ostatnich latach – pandemia, sytuacja na granicy i stan wyjątkowy sprawiły, że ruch turystyczny spadł aż o 80% od 2019 roku.
A przecież Białowieża to wyjątkowe miejsce, które zasługuje na uwagę.
Jednym z najpiękniejszych momentów mojego pobytu był spacer o 5 rano po Rezerwat Ścisły Białowieskiego Parku Narodowego. Cisza, miękkie światło poranka i surowe piękno puszczy zostawiają w człowieku coś trwałego. Leżenie w hamaku, wsłuchiwanie się w odgłosy przyrody i po prostu bycie tu i teraz – to wspomnienia, które zostaną ze mną na długo.
Podsumowanie
Konferencja ReNatura była intensywnymi trzema dniami, które połączyły naukę, praktykę i refleksję. Dała mi ogrom wiedzy i jeszcze większą motywację do działania na rzecz zrównoważonego zarządzania wodami.
Wyjazd do Białowieży przypomniał mi także, że warto wspierać regiony, które mierzą się z trudnościami, a jednocześnie mają tak wiele do zaoferowania.
Renaturyzacja to wyzwanie, ale też ogromna szansa – dla środowiska, lokalnych społeczności i przyszłych pokoleń. Jeśli chcemy, by polskie rzeki odzyskały swój naturalny rytm, musimy działać wspólnie.