Art. 395 – Kiedy nie potrzebujesz pozwolenia wodnoprawnego? Praktyczny przewodnik

Pozwolenia wodnoprawne w wielu przypadkach stanowią kluczowy element legalnego korzystania z wód. Ustawa Prawo wodne szczegółowo reguluje sytuacje, w których konieczne jest ich uzyskanie, ale równie precyzyjnie wskazuje przypadki, kiedy taki obowiązek nie występuje. Jednym z najważniejszych przepisów w tym zakresie jest art. 395, określający katalog działań zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia wodnoprawnego lub dokonania zgłoszenia.

W poniższym artykule wyjaśniam w przystępny sposób, czego dotyczy ten przepis, jakie czynności obejmuje i dlaczego został wprowadzony. To praktyczna wiedza zarówno dla właścicieli gruntów, rolników, przedsiębiorców, jak i osób korzystających ze środowiska wodnego w sposób rekreacyjny.

Dlaczego art. 395 jest tak istotny?

Przepis ten ma na celu uproszczenie procedur w sytuacjach, w których ingerencja w środowisko jest minimalna lub działania mają charakter pilny, techniczny albo powszechnie akceptowany. Dzięki temu wiele podstawowych czynności nie wymaga długotrwałych procedur administracyjnych.

Kiedy nie jest potrzebne pozwolenie wodnoprawne?

1. Korzystanie z wód w celach transportowych i rekreacyjnych

Art. 395 wyłącza z obowiązku uzyskania pozwolenia takie czynności jak uprawianie żeglugi na śródlądowych drogach wodnych, holowanie oraz spław drewna. Są to działania typowe i powszechne, niepowodujące trwałych zmian w środowisku wodnym.

2. Prace utrzymaniowe i porządkowe

Bez pozwolenia można również wycinać rośliny z wód i brzegów, jeżeli wynika to z utrzymania cieków, śródlądowych dróg wodnych czy remontów urządzeń wodnych. Ułatwia to bieżące prace techniczne, których zaniedbanie mogłoby doprowadzić do szkód środowiskowych lub przeciwpowodziowych.

3. Działania nagłe – powódź, klęski żywiołowe, zagrożenia epidemiczne

Przepis zwalnia z obowiązku uzyskiwania pozwoleń w przypadku pilnych prac zabezpieczających. Chodzi o sytuacje, w których liczy się czas – ochrona życia, zdrowia lub mienia wymaga natychmiastowych działań.

4. Studnie do 30 metrów i zwykłe korzystanie z wód

Istotnym ułatwieniem jest możliwość wykonania urządzeń wodnych do poboru wód podziemnych z ujęć do 30 m głębokości, pod warunkiem że służą zwykłemu korzystaniu z wód. Zwykłe korzystanie obejmuje m.in. zaopatrzenie gospodarstwa domowego czy podlewanie ogrodu. Podobnie – pobór do 5 m³ na dobę czy odprowadzanie ścieków w tej samej ilości nie wymaga pozwolenia, o ile mieści się w ramach zwykłego korzystania.

5. Działalność rybacka

Rybackie korzystanie ze śródlądowych wód powierzchniowych również pozostaje zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia. Przepis ten dopasowano do charakteru tej działalności, która nie wprowadza nowych urządzeń wodnych ani nie zmienia struktury środowiska.

6. Odwierty i otwory strzałowe

W przypadku badań sejsmicznych pobór i odprowadzanie wód związane z wykonywaniem odwiertów przy użyciu płuczki wodnej również nie wymaga zgłoszenia. To ułatwia prowadzenie prac geologicznych i poszukiwawczych.

7. Urządzenia pomiarowe i instalacje techniczne

Bez pozwolenia można wykonywać, odbudowywać, rozbudowywać lub rozbierać urządzenia pomiarowe należące do służb państwowych lub
Wody Polskie, a także lokalizować je na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią.
Podobnie – prowadzenie przez wody rurociągów w osłonach technicznych, gdy służą one takim urządzeniom, również nie wymaga procedury wodnoprawnej.

8. Szlaki i drogi rowerowe

Wyznaczanie pieszych i rowerowych szlaków turystycznych oraz budowa czy remont dróg rowerowych również są zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia, o ile nie przebiegają bezpośrednio przez wody powierzchniowe.

9. Retencja na terenach prywatnych

Zatrzymywanie wody w rowach lub hamowanie odpływu z obiektów drenarskich nie wymaga pozwolenia, gdy oddziaływanie mieści się w granicach własnego terenu lub gdy właściciele gruntów sąsiednich wyrażą pisemną zgodę.
Podobną zasadę stosuje się przy przebudowie rowów czy drenarki w celu zwiększenia retencji.

10. Tymczasowe obiekty na terenach zagrożonych powodzią

Na maksymalnie 180 dni można lokalizować tymczasowe obiekty budowlane, bez konieczności wykonywania procedur administracyjnych.

11. Kable energetyczne na obszarach morskich

Wyłączenie dotyczy również kabli służących wyprowadzeniu mocy z morskich farm wiatrowych, o ile posiadają odpowiednie pozwolenia wydane w trybie przepisów o obszarach morskich.

Dlaczego art. 395 nie obejmuje pomostów?

W katalogu wyłączeń wskazuje się m.in.:

• żeglugę,
• prace utrzymaniowe,
• studnie do 30 m,
• retencję w rowach,
• drogi rowerowe,
• urządzenia pomiarowe,
• kable energetyczne,
• używanie wód na własne potrzeby.

Budowa pomostu nie jest ani pracą utrzymaniową, ani urządzeniem pomiarowym, ani działaniem związanym ze zwykłym korzystaniem z wód.
Pomost jest urządzeniem wodnym o trwałej lokalizacji, co oznacza, że wymaga formalnego zatwierdzenia.

Podsumowanie

Art. 395 Prawa wodnego stanowi katalog wyjątków, które znacząco ułatwiają wykonywanie szeregu praktycznych czynności związanych z gospodarowaniem wodami. Dzięki temu wiele działań o niskim stopniu ingerencji lub o charakterze pilnym może być realizowanych bez zbędnych formalności.

Jeśli prowadzisz inwestycję, zarządzasz gruntem lub chcesz upewnić się, czy Twoje działania wymagają pozwolenia wodnoprawnego – warto zawsze przeanalizować art. 395 lub skonsultować się ze specjalistą. W wielu przypadkach procedura może okazać się znacznie prostsza, niż początkowo wygląda.