Zwolnienie z zakazu budowy szamba na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią w świetle najnowszego orzecznictwa NSA

Decyzja Wód Polskich w przedmiocie zwolnienia od zakazu ma charakter uznaniowy i najczęściej restrykcyjny. W świetle prawa wodnego takie odstąpienie będzie raczej wyjątkiem.

Decyzja uznaniowa

Złożenie wniosku o zwolnienie od zakazu gromadzenia ścieków na terenie zalewowym ma charakter uznaniowy. W praktyce oznacza to, że wszelka decyzja administracyjna powinnym (tym bardziej) cechować się konkretnym i rzeczowym uzasadnieniem. Warto zaznaczyć, żę treść art. 77 ust. 3 u.P.w. nie wskazuje, w jaki sposób powinno się ustalić, że gromadzenie ścieków na obszarze zagrożenia powodziowego jest bezpieczne. Przekładając to na praktykę stosowania przepisów wynika, że stosując obowiązujące reguły kodeksowe organ jest zobowiązany do zgromadzenia materiału dowodowego, na podstawie którego będzie można sformułować i uzasadnić wniosek, że w przypadku wystąpienia powodzi, zgromadzone ścieki nie będą powodować zagrożenia dla jakości wód.

Mapy ryzyka powodziowego i rzędne

W złożonym wniosku głównym dowodem będą mapy zagrożenia powodziowego oraz mapa sytuacyjno-wysokościowa. Przede wszystkim mapy zagrożenia powodziowego (aktualizowane co 6 lat), stanowią podstawę do oceny ryzyka powodziowego oraz podejmowania działań mających na celu ograniczenie negatywnych skutków powodzi dla zdrowia i życia ludzi, działalności gospodarczej, środowiska i dziedzictwa kulturowego – art. 163 ust. 5, art. 172 ust. 1 u.P.w. Zgodnie z art. 169 ust. 3 pkt 2 u.P.w. i § 5 ust. 1 pkt 1 oraz § 6 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia 4 października 2018 r. w sprawie opracowywania map zagrożenia powodziowego oraz map ryzyka powodziowego (Dz. U. z 2024 r. poz. 579) na mapie zagrożenia powodziowego przedstawia się głębokość wody oraz maksymalne rzędne zwierciadła wody  (symulacja podwyższonego poziomu wody podczas powodzi) wynikające z matematycznego modelowania hydraulicznego.

Więcej o odmownej decyzji w poprzednim wpisie.

Istnieje „furtka”

W najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się także stosowanie art. 77 ust. 3 u.P.w. w ramach uznania administracyjnego. Świadczy o tym wprost posłużenie się przez prawodawcę formułą „organ może”. Oznacza to, że nawet w sytuacji, gdy w razie powodzi wybudowany na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią zamknięty zbiornik na ścieki nie spowoduje zagrożenia jakości wód, organ nie ma obowiązku wydania decyzji na podstawie art. 77 ust. 3 u.P.w. Organ może wydać decyzję negatywną, jeżeli wykaże, że in casu (w konkretnym przypadku) przemawia za tym interes społeczny, reprezentujący takie wartości, których nie można poświęcić dla realizacji słusznego interesu jednostki (art. 7 k.p.a.). Wyrok NSA z 6.06.2025 r., III OSK 996/22, LEX nr 3891513.

 Co ważne w tym samym wyroku wskazano, że „zwolnienie od zakazu, o którym mowa w art. 77 ust. 1 pkt 3 lit. a u.P.w. jest możliwe wyłącznie w takim układzie, kiedy zachodzi pewność co do tego, że w razie powodzi nie dojdzie do zagrożenia jakości wód. Norma wyrażona treścią art. 77 ust. 3 u.P.w. jest w wysokim stopniu protekcyjna. Z zakresu jej stosowania wyłączone są nie tylko układy, w których nie jest pewne, że w razie powodzi dojdzie do zanieczyszczenia wód, ale również i takie, w których w razie powodzi nie jest pewne, czy dojdzie do samego zagrożenia jakości wód. Sam brak pewności co do wystąpienia zagrożenia jakości wód w razie powodzi wyłącza możliwość zastosowania art. 77 ust. 3 u.P.w. A contrario, zwolnienie z zakazu budowy szamba (zbiornika na gromadzenie ścieków) na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią jest możliwe jedynie wtedy, gdy istnieje pewność co do tego, że w razie powodzi, nie będzie ono źródłem zagrożenia dla jakości wód.”

 Za odmową najczęściej przemawia następująca argumentacja: W przypadku wystąpienia powodzi istnieje realne ryzyko przedostania się wód wezbraniowych do zbiornika na ścieki, który może np. ulec uszkodzeniu mechanicznemu, co w konsekwencji spowoduje przedostanie się ścieków do środowiska wodnego i glebowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że z założenia nie można dokładnie określić, jakie mogą być skutki oddziaływania wód wezbraniowych. Ich przepływ zawsze wiąże się z wystąpieniem ryzyka, którego skali nie da się oszacować. Niewątpliwie w trakcie przepływu wód wezbraniowych zawsze może dojść do rozszczelnienia zbiornika na szambo i przedostania się zanieczyszczeń do wód podziemnych lub powierzchniowych. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko organu, że w sprawie nie zachodziły podstawy do wydania decyzji na podstawie art. 77 ust. 3 u.P.w.

Co w odwołaniu?

Od pierwotnej decyzji przysługuje ci odwołanie w terminie 14 dni od doręczenia (odebrania-poświadczenia tego podpisem). Nie zostawiaj kwestii napisania odwołania na ostatnią chwilę. Każdy przypadek jest inny. Na tym etapie można jeszcze przedłożyć dowodowy uzasadniające odejście od zakazu, np. informację publiczną w sąsiednich działkach, umowę kredytową, opinię czy ekspertyzę specjalisty.

W świetle najnowszego orzecznictwa sądów administracyjnych z obszaru prawa wodnego warto wskazać, że „skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta przez organ i sąd I instancji doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Dokonana ocena materiału dowodowego może być zatem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego.” Wyrok NSA z 14.03.2024 r., III OSK 3287/21, LEX nr 3701871.

Jeżeli masz jakieś pytania czy wątpliwości, to skontaktuj się ze mną.