Użytkowanie gruntów pokrytych wodami – co musisz wiedzieć

 Sam dostęp do brzegu i pomost nie zapewnia użytkowania gruntu pokrytego wodami. W tym celu, aby zabezpieczyć swoją sytuację prawną musisz zawrzeć oddzielną umowę.

 Co wymaga umowy z Wodami Polskimi?

 Odpowiedź na to pytanie znajdziemy już w samym Prawie Wodnym 

Art.  261. [Oddanie państwowych gruntów pokrytych wodami w użytkowanie]

1. Grunty pokryte wodami stanowiące własność Skarbu Państwa, niezbędne do prowadzenia przedsięwzięć związanych z:

1) energetyką wodną,

2) transportem wodnym,

3) wydobywaniem kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów lub wycinaniem roślin z wody,

4) infrastrukturą transportową lub przesyłową,

5) infrastrukturą przemysłową, komunalną lub rolną,

6) uprawianiem rekreacji, turystyki, sportów wodnych oraz amatorskiego połowu ryb,

7) działalnością usługową,

8) infrastrukturą telekomunikacyjną,

9) korzystaniem z gruntów pokrytych wodami w sposób inny niż określony w pkt 1-8

– oddaje się w użytkowanie za opłatą roczną.

W jakiej formie umowa użytkowania?

 Umowę użytkowania zawiera się w formie pisemnej (zwykła umowa pisemna), a do jej zawarcia ze strony Skarbu Państwa są upoważnione odpowiednio podmioty (obecnie to Wody Polskie). Na podstawie przepisów p.w. zmienił się reżim prawny w zakresie podmiotów reprezentujących Skarb Państwa w zakresie uprawnień właścicielskich przysługujących wobec śródlądowych wód płynących. W poprzednim stanie prawnym był to co do zasady starosta, obecnie właściwy organ Wód Polskich. Tego rodzaju zmiana wymaga dokonania zmiany w odpowiedniej księdze wieczystej, a podstawą tej zmiany jest deklaratoryjna decyzja starosty wydawana na podstawie art. 218 ust. 2 p.w. Nadal jednak właścicielem nieruchomości jest Skarb Państwa i nadal nieruchomość ta pozostaje w użytkowaniu wieczystym (np. spółki) wraz ze wszelkimi konsekwencjami prawnymi wynikającymi z tego prawa.

Wody Polskie rozporządzają przecież nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa, w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa (art. 264 ust. 9 p.w.). Mogą zatem wykonywać to prawo w imieniu Skarbu Państwa wyłącznie w granicach dozwolonych istniejącym stanem prawnym, a zatem z poszanowaniem przysługującego prawa użytkowania wieczystego (należącego do konkretnego podmiotu). W praktyce oznacza to, że wobec przedmiotowej działki Wody Polskie nie mogą ustanawiać ograniczonych praw rzeczowych, oddawać jej w najem, dzierżawę, użyczenie lub zamianę, ponieważ uniemożliwia to prawo użytkowania wieczystego.

 Co ważne umowę użytkowania zawiera się także w przypadku prowadzenia przedsięwzięć związanych z infrastrukturą przesyłową, w tym liniami energetycznymi, na terenie nieruchomości stanowiącej grunt pokryty wodami, pod gruntami pokrytymi wodami lub nad tymi gruntami.

 Głównym rozróżnieniem form umowy na użytkowanie będzie stanowiła wysokość opłaty rocznej. Jeżeli wysokość opłaty rocznej będzie wyższa niż 5000 zł, umowę sporządza się w formie aktu notarialnego.

 Zgoda wodnoprawna

 Warunkiem oddania w użytkowanie gruntów jest posiadanie przez użytkownika pozwolenia wodnoprawnego lub dokonanie zgłoszenia wodnoprawnego, jeżeli są wymagane przepisami ustawy.

 Przepisu nie stosuje się do zgłoszeń wodnoprawnych na wyznaczenie miejsc okazjonalnie wykorzystywanych do kąpieli.

 Wysokość opłaty rocznej

 Wysokość opłaty rocznej za użytkowanie gruntów ustala się proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności określonego w pozwoleniu wodnoprawnym lub wynikającego ze zgłoszenia wodnoprawnego:

1) jeżeli jest on krótszy niż rok;

2) dotyczącego realizacji przedsięwzięć wymienionych w ust. 1 pkt 3 (wydobywaniem kamienia, żwiru, piasku oraz innych materiałów lub wycinaniem roślin z wody)

 Zwalnia się z opłaty rocznej:

1) grunty pokryte wodami oddawane w użytkowanie podmiotom wykonującym prawa właścicielskie Skarbu Państwa w stosunku do tych gruntów;

2) grunty pokryte wodami oddawane w użytkowanie jednostkom samorządu terytorialnego, klubom sportowym, w tym uczniowskim klubom sportowym, związkom sportowym oraz uprawnionym do rybactwa, na potrzeby, jeżeli podmioty te zapewniają powszechny i bezpłatny dostęp do wód.

3) grunty pokryte wodami pod strefami ochronnymi na obszarach morskich wód wewnętrznych i morza terytorialnego, w tym pod strefami bezpieczeństwa, o których mowa w art. 24 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej, oddawane w użytkowanie podmiotom, które uzyskały pozwolenie, o którym mowa w art. 26 ustawy z dnia 21 marca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej, lub decyzję, o której mowa w art. 5 ustawy z dnia 24 lipca 2015 r. o przygotowaniu i realizacji strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1199), dotyczące:

1. a) zespołu urządzeń służących do wyprowadzenia mocy w rozumieniu ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich farmach wiatrowych lub jego elementów,
2. b) elementów sieci przesyłowej elektroenergetycznej, za których ruch sieciowy jest odpowiedzialny operator systemu przesyłowego elektroenergetycznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 266, z późn. zm.).

 Kiedy wygaśnie umowa użytkowania?

 Umowa użytkowania może zostać w każdym czasie rozwiązana przez każdą ze stron w przypadku cofnięcia lub wygaśnięcia albo ograniczenia pozwolenia wodnoprawnego, o ile ograniczenie to dotyczyło przedmiotu użytkowania, a także w przypadku zakończenia działalności objętej zgłoszeniem wodnoprawnym.

 W sprawach nieuregulowanych w art. 261 ust. 1-7 pw. do użytkowania gruntów, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny dotyczące użytkowania.

 Opłaty roczne stanowią przychód Wód Polskich – jeżeli umowę użytkowania zawierają Wody Polskie albo dochód budżetu państwa – jeżeli umowę użytkowania zawiera minister właściwy do spraw gospodarki morskiej.

 Jeżeli zwolnienie, stanowi pomoc publiczną lub pomoc de minimis (uprawianiem rekreacji, turystyki, sportów wodnych oraz amatorskiego połowu ryb), następuje z uwzględnieniem warunków dopuszczalności tej pomocy, określonych w przepisach prawa Unii Europejskiej.

 Jeżeli masz jakieś pytania, to skontaktuj się ze mną.