Czy mogę wybudować szambo na terenach zalewowych?

Budowa domku letniskowego wraz z szambem nad rzeką lub w obszarach zagrożonych powodzią lub chronionych w pobliżu zbiornika wodnego może wiązać się z uzyskaniem zgody organów wodnych

 Tereny zalewowe

Tereny zalewowe, zgodnie z ustawą Prawo wodne, to obszary, na których istnieje średnie lub wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia powodzi. Dokładniej, są to tereny, gdzie prawdopodobieństwo powodzi wynosi 1% (średnie ryzyko) lub 10% (wysokie ryzyko), a także obszary między linią brzegu a wałem przeciwpowodziowym lub naturalnym wysokim brzegiem. Dodatkowo, do terenów zalewowych zalicza się wyspy i przymuliska, czyli naturalne formacje w korytach rzek. 

 Jak sprawdzić czy moja działka jest objęta ryzykiem powodziowym?

W celu sprawdzenia, czy działka znajduje się na terenie zalewowym, można skorzystać z publicznie dostępnych map zagrożenia powodziowego udostępnianych przez Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, szczególnie na portalu Hydroportal. Dodatkowo, warto sprawdzić miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego (MPZP), który zawiera informacje o przeznaczeniu terenu i ryzyku powodziowym, dostępny w urzędzie gminy lub na geoportal.gov.pl. W przypadku braku MPZP, informacje o ryzyku powodziowym można uzyskać w regionalnej jednostce PGW Wody Polskie. 

 Restrykcyjne podejście

Nowe prawo wodne w sposób bardziej restrykcyjny podchodzi do kwestii budowy na terenach zalewowych, w tym szamb przy takowych nieruchomościach.

 Art.  77. [Pozostałe zakazy związane z wprowadzaniem ścieków do wód i ziemi; zwolnienie od zakazu]

1. Zakazuje się:

1)wprowadzania do wód odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587, z późn. zm.) oraz ciekłych odchodów zwierzęcych;

2) spławiania do wód śniegu wywożonego z terenów zanieczyszczonych, w szczególności z centrów miast, terenów przemysłowych, terenów składowych, baz transportowych, dróg o dużym natężeniu ruchu wraz z parkingami, oraz jego składowania na terenach położonych między wałem przeciwpowodziowym a linią brzegu wód lub w odległości mniejszej niż 50 m od linii brzegu wód;

3) na obszarach szczególnego zagrożenia powodzią:

1. a) gromadzenia ścieków, nawozów naturalnych, środków chemicznych, a także innych substancji lub materiałów, które mogą zanieczyścić wody, oraz prowadzenia przetwarzania odpadów, w szczególności ich składowania,
2. b) lokalizowania nowych cmentarzy;

4) mycia pojazdów w wodach powierzchniowych oraz nad brzegami tych wód;

5) pobierania z wód powierzchniowych wody bezpośrednio do opryskiwaczy rolniczych oraz mycia opryskiwaczy rolniczych i sprzętu do aplikacji nawozów, oraz wylewania wody z ich mycia w odległości mniejszej niż 25 m od brzegu zbiorników wodnych, jezior, cieków naturalnych, rowów, kanałów, ujęć wody, jeżeli nie ustanowiono strefy ochronnej na podstawie art. 135 ust. 1;

 Do kogo wniosek o zgodę?

Stroną postępowania w sprawie o wydanie decyzji, o której mowa w ust. 3, jest wnioskodawca, właściciel wód i właściciel wału przeciwpowodziowego, a w przypadku obszarów chronionych – także organ zarządzający danym obszarem.

Przepisy ust. 1 pkt 3 i ust. 3-5 stosuje się odpowiednio do wysp oraz przymulisk. We wniosku musisz załączyć projekt lokalizacji potencjalnego szamba, planowany rodzaj szamba, ewentualnie różne alternatywy. Treść art. 77 ust. 3 P.w. nie wskazuje, w jaki sposób powinno się ustalić, że gromadzenie ścieków na obszarze zagrożenia powodziowego jest bezpieczne. Oznacza to, że stosując obowiązujące reguły kodeksowe organ jest zobowiązany do zgromadzenia materiału dowodowego, na podstawie którego będzie można sformułować i uzasadnić wniosek, że w przypadku wystąpienia powodzi, zgromadzone ścieki nie będą powodować zagrożenia dla jakości wód.

Zwolnienie od zakazu, o którym mowa w art. 77 ust. 1 pkt 3 lit. a u.P.w. jest możliwe wyłącznie w takim układzie, kiedy zachodzi pewność co do tego, że w razie powodzi nie dojdzie do zagrożenia jakości wód. 

 Kiedy decyzja odmowna?

Organ działa w ramach uznania administracyjnego. Świadczy o tym wprost posłużenie się przez prawodawcę formułą „organ może”. Oznacza to, że nawet w sytuacji, gdy w razie powodzi wybudowany na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią zamknięty zbiornik na ścieki nie spowoduje zagrożenia jakości wód, organ nie ma obowiązku wydania decyzji na podstawie art. 77 ust. 3 P.w. Organ może wydać decyzję negatywną, jeżeli wykaże, że w konkretnym przypadku przemawia za tym interes społeczny, reprezentujący takie wartości, których nie można poświęcić dla realizacji słusznego interesu jednostki (art. 7 k.p.a.).

 Decyzja na postawie art. 77 ust. 3 Prawa wodnego nie oznacza automatyzmu w przypadku zaistnienia ryzyka powodziowego. Przepis ten daje organowi pewien zakres uznania administracyjnego. Organ musi w sposób dokładny i szczegółowy wyjaśnić przyczyny odmowy w konkretnym stanie faktycznym. Z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że „zgodnie z art. 77 ust. 3 Prawa wodnego, właściwy organ, może zwolnić od zakazu wynikającego z art. 77 ust. 1 pkt 3 Prawa wodnego, jeżeli zamierzenie nie spowoduje zagrożenia dla jakości wód w przypadku wystąpienia powodzi. Decyzja wydające zgodę na zwolnienie od zakazu jest wydawana w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że przepis prawa umożliwia organowi administracyjnemu dokonanie wyboru treści rozstrzygnięcia. Jednak treść rozstrzygnięcia decyzji zapadłej na podstawie uznania administracyjnego nie może być dowolna, ponieważ winna być poprzedzona dokładnym ustaleniem stanu faktycznego” Wyrok WSA w Warszawie z 29.10.2021 r., VII SA/Wa 1482/21, LEX nr 3294225.

 Przepisy co do zasady nie wprowadzają zakazu budowy nowych obiektów na obszarze szczególnego zagrożenia powodzią. Plan zarządzania ryzykiem powodziowym wskazuje kilkanaście działań odnoszących się do zmniejszania ryzyka powodzi – natomiast nie zakazuje wprost lokalizacji w obszarach szczególnego zagrożenia powodzią nowych obiektów budowlanych, a jedynie kierunkowo ustala priorytet działań. 

Czy możesz się odwołać od decyzji?

Tak, masz prawo do odwołania do organu wyższego rzędu. Musisz wykazać, że organ nie miał racji, np. nie rozpoznał całego materiału dowodowego, wyciągnął błędne wnioski, nie dał ci możliwości czynnego uczestniczenia w postępowaniu, nie poinformował ciebie o innych alternatywach. W przypadku ponownej negatywnej decyzji możesz skarżyć tę decyzję do sądu administracyjnego.

Jeśli masz jakieś pytania, to skontaktu się ze mną.