Co grozi za nielegalne odprowadzenie ścieków?

Wzrastająca świadomość na temat ochrony środowiska oraz rozwijające się ustawodawstwo z zakresu zanieczyszcania wód niesie za sobą obowiązki odprowadzania ścieków do urządzeń kanalizacyjnych.

Odpowiedzialność wykroczeniowa

Podstawowym aktem prawnym w tym obszarze będzie Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 757).

Art.  28.  [Bezumowne pobieranie wody lub odprowadzanie ścieków]

1. Kto bez uprzedniego zawarcia umowy, o której mowa w art. 6 ust. 1, pobiera wodę z urządzeń wodociągowych, podlega karze grzywny do 5000 zł.

2. Karze określonej w ust. 1 podlega także ten, kto:

1) uszkadza wodomierz główny, zrywa lub uszkadza plomby umieszczone na wodomierzach, urządzeniach pomiarowych lub zaworze odcinającym, a także wpływa na zmianę, zatrzymanie lub utratę właściwości lub funkcji metrologicznych wodomierza głównego lub urządzenia pomiarowego;

2) nie dopuszcza przedstawiciela przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego do wykonania czynności określonych w art. 7.

3. (uchylony).
4. Kto bez uprzedniego zawarcia umowy, o której mowa w art. 6 ust. 1, wprowadza ścieki do urządzeń kanalizacyjnych,

podlega karze ograniczenia wolności albo grzywny do 10 000 zł.

4a. Karze określonej w ust. 4 podlega także ten, kto nie stosuje się do zakazów, o których mowa w art. 9 ust. 1 i 2.

5. W razie skazania za wykroczenie lub przestępstwo, o których mowa w ust. 1 i 4, sąd może orzec nawiązkę na rzecz przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, w wysokości 1000 zł za każdy miesiąc, w którym nastąpiło bezumowne pobieranie wody z urządzeń wodociągowych lub wprowadzanie ścieków do urządzeń kanalizacyjnych tego przedsiębiorstwa.
6. Orzekanie w sprawach o czyny, o których mowa w ust. 1 i 2, następuje na podstawie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.

Urządzenia kanalizacyjne zostały zdefiniowane w art. 2 pkt 14 u.z.z.w. jako sieci kanalizacyjne, wyloty urządzeń kanalizacyjnych służących do wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi oraz urządzenia podczyszczające i oczyszczające ścieki oraz przepompownie ścieków.

„Ścieki” w nowym prawie wodnym

Od 1.01.2018 r. ścieki to wprowadzane do wód lub do ziemi:

•  wody zużyte na cele bytowe lub gospodarcze, ciekłe odchody zwierzęce, z wyjątkiem gnojówki i gnojowicy przeznaczonych do rolniczego wykorzystania w sposób i na zasadach określonych w przepisach działu III rozdziału 4 ustawy z 20.07.2017 r. – Prawo wodne (Dz.U. poz. 1566) oraz w przepisach ustawy z 10.07.2007 r. o nawozach i nawożeniu (Dz.U. z 2017 r. poz. 668 i 1566),
• wody odciekowe ze składowisk odpadów oraz obiektów unieszkodliwiania odpadów wydobywczych, w których są składowane odpady wydobywcze niebezpieczne oraz odpady wydobywcze inne niż niebezpieczne i obojętne, miejsc magazynowania, prowadzenia odzysku lub unieszkodliwiania odpadów,
• wykorzystane solanki, wody lecznicze i termalne,
• wody pochodzące z obiegów chłodzących elektrowni lub elektrociepłowni,
• wody pochodzące z odwodnienia zakładów górniczych, z wyjątkiem wód wtłaczanych do górotworu, jeżeli rodzaje i ilość substancji zawartych w wodzie wtłaczanej do górotworu są tożsame z rodzajami i ilościami substancji zawartych w pobranej wodzie, z wyłączeniem niezanieczyszczonych wód pochodzących z odwodnienia zakładów górniczych,
• wody wykorzystane, odprowadzane z obiektów chowu lub hodowli ryb w obiektach przepływowych, charakteryzujących się poborem zwrotnym, o ile ilość i rodzaj substancji zawartych w tych wodach przekraczają wartości ustalone w warunkach wprowadzania ścieków do wód określonych w pozwoleniu wodnoprawnym,
• wody wykorzystane, odprowadzane z obiektów chowu lub hodowli ryb albo innych organizmów wodnych w stawach o wodzie stojącej, o ile produkcja tych ryb lub organizmów rozumiana jako średnioroczny przyrost masy tych ryb albo tych organizmów w poszczególnych latach cyklu produkcyjnego przekracza 1500 kg z 1 ha powierzchni użytkowej stawów rybnych tego obiektu w jednym roku danego cyklu.

Liczy się zamiar popełnienia 

W piśmiennictwie wskazuje się, że zamiar bezpośredni polega w przypadku czynu z art. 28 ust. 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków na tym że osoba zobowiązana do zawarcia umowy, wiedząc o tym obowiązku, nie zawiera jej, chociaż może to uczynić, i chce odprowadzać ścieki bezumownie.

Zamiar ewentualny może polegać na tym, że sprawca nie ma pewności, czy na nim jako np. na najemcy lokalu w budynku wielolokalowym ciąży taki obowiązek, choć przypuszcza, że może tak być, jednak nie sprawdza tego, godząc się z możliwością popełnienia czynu zabronionego.

Co ważne, Ustawodawca nie przewidział możliwości popełnienia tego czynu nieumyślnie. Do uniknięcia odpowiedzialności karnej wystarczyłoby zatem wykazanie, że sprawca podjął pewne kroki, aby popełnienia czynu uniknąć (np. zwrócił się o informacje do przedsiębiorstwa wodno-kanalizacyjnego, w którym błędnie poinformowano go, myląc interesantów, że nie musi zawierać umowy, ponieważ ta została już zawarta (Magdalena Budnik-Kulik, Komentarz do art. 28 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. (w: Pozakodeksowe przestępstwa przeciwko zasobom przyrody i środowisku.

Brak możliwości odprowadzania ścieków z nieruchomości bezpośrednio do sieci przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego i odprowadzanie ich do jego sieci za pośrednictwem infrastruktury podmiotu niebędącego przedsiębiorstwem wodociągowo-kanalizacyjnym nie zwalnia podmiotu odprowadzającego ścieki od obowiązku ustawowego zawarcia umowy o odprowadzanie ścieków.

Jeżeli masz jakieś pytania, to napisz do mnie.