Czy można kwestionować operat wodnoprawny?
Kwestia udziału stron, które mogą wpływać na postepowanie w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego została rozwinięta w orzecznictwie sądów administracyjnych.
Co musi być w operacie?
W art. 409 Prawa wodnego precyzuje co musi się zawierać operat w części opisowej i graficznej. Operat wodnoprawny uznawany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym za dokument prywatny, przy czym podkreśla się, że osoba go sporządzająca powinna posiadać wiedzę specjalistyczną niezbędną do jego sporządzenia (wyrok NSA z dnia 11 lipca 2013 r., sygn. akt II OSK 639/13). Operat nie musi być sporządzany przez osobę posiadającą uprawnienia do sporządzania operatów wodnoprawnych. Z przepisów ustawy Prawo wodne tego rodzaju wymóg nie wynika. Oczywiście najlepiej powierzyć sporządzenie operatu wyspecjalizowanej firmie bądź osobie z odpowiednimi kwalifikacjami.
Operat wodnoprawny, pomimo że powinien być przygotowywany przez osobę posiadającą wiadomości specjalne i odpowiednie doświadczenie nie jest opinią biegłego, lecz dokumentem prywatnym, który stanowi dowód podlegający ocenie także w trybie zasad ogólnych postępowania dowodowego, gdyż musi opierać się na prawidłowych, rzetelnych i dających się zweryfikować organowi i stronom postępowania danych dotyczących przedmiotu opracowania. Wyrok NSA z 28.10.2020 r., II OSK 2593/20, LEX nr 3090586.
Jak można kwestionować operat?
Należy podkreślić, że w przypadku gdy strona kwestionuje operat powinna się co do zasady posłużyć kontroperatem (por. wyrok WSA w Warszawie z 3 lipca 2018 r., IV SA/Wa 732/17, LEX nr 2537330, a na kanwie raportu oddziaływania inwestycji na środowisko – wyrok NSA z dnia 20 września 2017 r., II OSK 890/17.). Zarzut dotyczący braku fachowości autora operatu dotyczy braku wiedzy specjalistycznej z zakresu ochrony środowiska i ochrony przyrody, co nie ma znaczenia przy ustalaniu nieruchomości znajdujących się w zasięgu potencjalnego działania urządzenia wodnoprawnego objętego pozwoleniem wodnoprawnym.
Kto może być stroną w postepowaniu?
W postępowaniu w sprawie pozwolenia wodnoprawnego pojęcie strony, o którym mowa w art. 28 k.p.a. (każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek), zostało zawężone przez przepis art. 401 ust. 1 Prawa wodnego do wnioskodawcy oraz podmiotów, na które będzie oddziaływać zamierzone korzystanie z wód, lub podmiotów znajdujących się w zasięgu oddziaływania planowanych do wykonania urządzeń wodnych, co oznacza, że w postępowaniu w sprawie pozwolenia wodnoprawnego stronami, w rozumieniu art. 28 k.p.a., są osoby wymienione w art. 401 ust. 1 Prawa wodnego.
Zgodnie z art. 401 Prawa wodnego stroną postępowania w sprawach dotyczących pozwoleń wodnoprawnych jest wnioskodawca oraz podmioty, na które będzie oddziaływać zamierzone korzystanie z wód.
Statusu strony nie będą natomiast posiadały podmioty wykonujące prawa zależne, takie jak np. dzierżawa czy najem. Mają one bowiem jedynie charakter „refleksyjny” w stosunku do prawa własności. W takim więc przypadku podmiot korzystający z takich praw będzie mógł domagać się ich ochrony przez podmiot, z którego praw rzeczowych korzysta, nie będzie miał natomiast legitymacji do samodzielnego uczestniczenia w postępowaniu w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego (K. Gruszecki, Prawo wodne. Gospodarowanie wodami).
Operat i jego zakres obowiązywania w czasie
Zarzucenie naruszenia art. 407 ust. 2 pkt 1 Prawa wodnego. Zgodnie z tym przepisem do wniosku o wydanie pozwolenia wodnoprawnego dołącza się operat wodnoprawny z oznaczeniem daty jego wykonania wraz z opisem prowadzenia zamierzonej działalności niezawierającym określeń specjalistycznych. Naruszenie normy zawartej w tym artykule możliwe byłoby, gdyby do wniosku w ogóle nie został dołączony operat wodnoprawny.
Przedmiotem niniejszej sprawy jest udzielenie wnioskodawcy pozwolenia wodnoprawnego, które z natury rzeczy dotyczy projektowanego stanu rzeczy. Wynika to wprost z przepisów Prawa wodnego, w szczególności z art. 400 ust. 1, który określa czas obowiązywania pozwolenia wodnoprawnego, liczony zawsze od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna czy art. 403 ust. 1 Prawa wodnego, w myśl którego w pozwoleniu wodnoprawnym ustala się cel projektowanych do wykonania urządzeń wodnych i innych robót, cel i zakres korzystania z wód, warunki wykonywania uprawnienia oraz obowiązki niezbędne ze względu na ochronę zasobów środowiska, interesów ludności i gospodarki, w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych. Natomiast kwestia legalizacji urządzeń wodnych uregulowana jest w art. 190 prawa wodnego. Legalizacja nie była przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego.