Czym są opłaty podwyższone?

 W rozumieniu ustawy prawo o ochronie środowiska opłaty podwyższone są sankcją (karą) finansową, jaką podmiot korzystający ze środowiska ponosi m.in. w przypadku nieprawidłowego postępowania z odpadami, przekroczenia limitów wynikających z pozwolenia wodnoprawnego. Bez znaczenia dla powstania tego obowiązku pozostaje stopień zawinienia takiego przez podmiot korzystający ze środowiska.

Sankcja za przekroczenie

Opłaty te są sankcją o charakterze administracyjnym o czym świadczy umiejscowienie ich w tytule V POŚ: „Środki finansowo-prawne”, a więc w ramach instrumentów prawno-ekonomicznych Nie ulega wątpliwości, że opłaty podwyższone są ściśle powiązane z administracyjną reglamentacją (limitowanym ograniczeniem) korzystania ze środowiska,

Co wchodzi w skład opłaty podwyższonej?

Elementem składowym opłaty podwyższonej jest tzw. opłata dodatkowa, której poniesienie, tak samo jak administracyjnej kary pieniężnej, jest wynikiem realizacji odpowiedzialności prawnej. W praktyce sądowej oraz nauce ponosi się, że opłaty podwyższone są tak naprawdę administracyjnymi karami pieniężnymi

Odpowiedzialność podmiotu korzystającego ze środowiska za opłaty podwyższone będzie miała tutaj charakter obiektywny. Podmiot ten odpowiada na zasadzie bezprawności. Oznacza to, że nie bada się tutaj stopnia zawinienia. Wystarczy przykładowo samo przekroczenie limitów z pozwolenia wodnoprawnego. Podmiot ten w pełnym zakresie ponosi ryzyko swego bezprawnego korzystania ze środowiska. Nawet w sytuacji gdy przyczyny tego stanu rzeczy były od niego niezależne i wynikały m.in. z zachowania się osób trzecich.

Co ważne, to nie można uwolnić się od odpowiedzialności nawet w wyniku braku działań organu administracji. Tytułem przykładu, w  postępowaniu w przedmiocie wymierzenia opłat podwyższonych podmiot korzystający ze środowiska nie może uchylić się od odpowiedzialności z uwagi, że nie dysponuje wymaganym pozwoleniem bez swojej winy, np. wskutek niezgodnego z prawem zachowania się organu ochrony środowiska, uchylenia bądź stwierdzenia nieważności pozwolenia. Na marginesie warto wskazać, że sama przewlekłość postępowania w sprawie wydania tego pozwolenia nie powoduje dezaktualizacji obowiązku uiszczania opłat podwyższonych.

Kiedy można uwolnić się od odpowiedzialności?

Generalnie uznaje się, że w postępowaniu administracyjnym podmiot korzystający ze środowiska może zwolnić się z odpowiedzialności za opłaty podwyższone, jeśli wykaże, że uczynił wszystko, aby do naruszenia przepisów nie doszło. Innymi słowy, musi wykazać, że nie można postawić mu subiektywnego zarzutu niewłaściwego postępowania w danej sprawie. Tutaj jest najważniejsze, aby takie działania zostały podjęte jak na najwcześniejszym etapie postępowania przed organem administracji. Na etapie postępowania przed sądem administracyjnym takie argumenty mogą zostać uznane za spóźnione.         

Opłata podwyższona jak administracyjna kara pieniężna?

Wracając do porównań nad opłatą podwyższoną z karą pieniężną ze względu na sankcyjny charakter obu instrumentów prano-finansowych. K. Gruszecki twierdzi, że „opłaty podwyższone [za korzystanie ze środowiska] i kary [pieniężne za jego zanieczyszczanie] nie są karami sensu stricte. Wziąwszy pod uwagę fakt, że o charakterze sankcji decyduje jej charakter a nie nazwa, to należy stwierdzić, że kary te swym charakterem zbliżone są do środków egzekucyjnych o charakterze przymuszającym. Ich celem bowiem jest nie tyle ukaranie podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, co doprowadzenie do realizacji przedsięwzięć (inwestycji) mających zapewnić racjonalne i jak najmniej uciążliwe korzystanie ze środowiska, a więc osiągnięcie pewnego celu stawianego przed administracją. Z tego względu mechanizm wymierzania kar i opłat podwyższonych, immanentnie jest związany z instytucjami ich zmniejszenia, odroczenia i umorzenia, których zastosowanie zależy w decydującym stopniu od podmiotu gospodarczego. Na dobrą sprawę od grzywny w celu przymuszenia różnią się jedynie tym, że są orzekane w trybie postępowania atrybucyjnego, a nie wykonawczego. Z tego względu powierzenie organom administracji publicznej kompetencji do wymierzania tych opłat i kar nie narusza konstytucyjnej zasady, że do realizacji wymiaru sprawiedliwości powołane są sądy” (K. Gruszecki, J. P. Tarno, Opłaty za korzystanie ze środowiska i kary pieniężne za jego zanieczyszczenie jako instrumenty ograniczające swobodę prowadzenia działalności gospodarczej, St.Pr.-Ek. 2004, nr 70, s. 93).

Korzystając z pomocy profesjonalisty masz szansę na wypracowanie argumentacji minimalizującej ryzyko płatności wysokiej opłaty podwyższonej.

Jeżeli masz jakieś pytania, to napisz do mnie.